انواع پاركینگهایی كه امروزه در كشورهای مختلف مورد استفاده اند ،عبارت انداز : پاركینگ خیابانی ،پاركینگ همسطح ،پاركینگ چند طبقه ،پاركینگ بامی ، پاركینگ مكانیكی ،و پاركینگ زیر زمینی . هریك از این پاركینگها كه به شرح مختصر آنها می پردازیم ،ممكن است انواعی داشته باشد .

پاركینگ خیابانی

استفاده وسایل نقلیه از سطح خیابانها به عنوان پاركینگ هنگامی مشكل چندانی ایجاد نمی كند كه تعداد این وسایل در شهر نسبت به ظرفیت خیابانها كم باشد . ظرفیت جاده را در آغاز طرح معمولاً طوری در نظر می گیرند كه جوابگوی نیازهای آینده طرح باشد .از این رو ظرفیت هر جاده در سالهای اولیه استفاده از آن غالباً بیش از نیاز بالفعل آنهاست و به همین علت استفاده وسایل نقلیه از قسمتی از سطح خیابان به عنوان پاركینگ در این حالت مشكل چندانی ایجاد نمی كند . اما به تدریج كه بر تعداد وسایل نقلیه افزوده می شود ،كمبود فضای عبور و مرور وسایل نقلیه محسوس می شود . در این صورت ، توقف وسایل نقلیه در كنار خیابانها در ساعاتی از روز یا در تمام طول روز ممنوع می شود .

جاده را اصولاً برای عبور ومرور وسایل نقلیه می سازند . پس اولویت استفاده از سطح خیابان ، با وسایل نقلیه در حال حركت است . بنابراین در مواقعی كه ظرفیت خیابان برای عبور وسایل نقلیه كافی نیست باید از توقف وسایل نقلیه در آنجا جلوگیری كرد . از طرف دیگر به علت عادت مردم به استفاده از سطح خیابانها به عنوان پاركینگ ، و كمبود پاركینگهای عمومی و خصوصی ،و همچنین افزایش تعداد وسایل نقلیه ،جلوگیری كامل و تمام وقت از پارك این گونه وسایل در خیابانها بسیار دشوار است . پارك خیابانی در اكثر شهرهای دنیا پدیده ای رایج است . بنابراین ،به كار گرفتن مدیریت ترافیك برای استفاده از سطح خیابانها به عنوان پاركینگ بسیار اهمیت دارد و می توان با اتخاذ روشهایی از امكنات موجود به نحو مطلوبی استفاده كرد . در هر حال انتخاب سطح جاده ها به عنوان پاركینگ از نامناسب ترین روشهای حل مسئله پاركینگ است زیرا گرانترین و غالباً بهترین زمینها به پاركینگ اختصاص می یابند و همین باعث كاهش ظرفیت خیابان ممانعت از سبقت ، افزایش تصادف ، ایجاد خطر برای عابران پیاده و كندی ترافیك می شود .

زاویه پارك كردن

طرز پارك كردن در خیابانها نیز نكته مهمی است . رانندگان بر حسب مورد ،وسیله نقلیه خود را موازی جدول كنار خیابان یا به حالت زاویه دار با آن پارك می كنند . هر كدام از این دو روش مزایا و معایبی دارد . در پارك موازی طولی از جدول یا كناره خیابان كه برای توقف وسیله نقلیه لازم است ،به حداكثر خود می رسد ،در صورتی كه اگر وسیله نقلیه با زاویه ای نسبت به جدول پارك شود این طول اشغال شده كمتر خواهد شد . هرچه زاویه پارك افزایش یابد این طول كمتر می شود و در حالتی كه وسیله با زاویه 90 درجه پارك شود به حداقل خود می رسد . شكل 5-1 سطح لازم برای پارك وسایل نقلیه را با زوایای مختلف نشان می دهد .

برای رانندگان ،پارك كردن به صورت زاویه دار مناسب تر است زیرا ورود و خروج از پارك در این حالت راحت تر از حالت موازی صورت می گیرد . اما در طریقه موازی برای پارك كردن و خروج از پارك چند دفعه جلو و عقب كردن لازم است .

از معایب پارك زاویه ای خطرناك بودن آن در موقع خارج شدن و قطع ترافیك عبوری است . به علاوه در مواقعی كه ارتفاع جدول كم است ، امكان اشغال قسمتی از پیاده رو توسط وسیله نقلیه وجود دارد زیرا وسایل نقلیه می توانند تا حد چرخهای جلو خود در پیاده رو جلو بیایند و سدی برای عابران پیاده به وجود آورند .

در صورت عریض بودن و كم بودن حجم ترافیك آن ممكن است قسمتی از فضای میانی خیابان را به پاركینگ اختصاص دهند . از مهمترین عیبهای این گونه پاركینگ عبور اجباری سرنشینان وسایل نقلیه پارك شده از عرض خیابان است و احتمال تصادف در این حالت افزایش پیدا می كند .

افزایش ظرفیت پاركینگ خیابانی

گفتیم كه اگر به علت تعدد مراجعان از نظر تعداد محل پارك محدودیت ظرفیت وجود داشته باشد باید ترتیبی داد كه از هر محل پارك چند دفعه در روز استفاده شود . در پاركینگهای خیابانی برای رسیدن به این مقصود می توان از توقف سنج استفاده كرد . كه در ادامه بحث به اجمال آن را شرح می دهیم .

توقف سنج

یكی از رایجترین راههای اخذ وجه از پاركهای خیابانی ومحدود كردن مدت توقف ، استفاده از توقف سنج است . از توقف سنج كه كارل مگی آن را ختراع كرده است برای اولین بار در سال 1935 استفاده شد . به مرور استفاده از توقف سنج گسترش یافت و امروزه در بیشتر شهرهای بزرگ دنیا از آن استفاده می شود .

مهمترین نكاتی كه در انتخاب محلهای مناسب برای نصب توقف سنج باید در نظر گرفت ،عبارت انداز : لزوم عبور آزاد ترافیك ،لزوم دسترسی به محلهای مجاور ،و در نظر گرفتن ظرفیت و فاصله پاركینگهای عمومی از محل مورد نظر . نصب توقف سنج در محل بدون در نظر گرفتن وضعیت مناطق مجاور ، ممكن است باعث ایجاد تراكم در خیابانهای مجاور شود ، زیرا رانندگان برای فرار از پرداخت وجه ممكن است به خیابانهای اطراف رو آورند . به همین دلیل ، برای نصب و استفاده از توقف سنجها باید منطقه ای وسیعتر از منطقه مورد نظر برای نصب توقف سنج را بررسی و مطالعه كرد .

مزایا و معایب  استفاده از توقف سنجها . مزیت مهم استفاده از توقف سنجها آن است كه چون علاوه بر محدود بودن زمان توقف باید وجه نسبتاً زیادی هم برای پارك كردن پرداخت ، صاحبان وسایل نقلیه معمولاً از توقفهای طولانی و بیجا اجتناب می كنند و در نتیجه از هر محل پارك چند دفعه در روز استفاده می شود . به علاوه چون محل توقف وسایل نقلیه با خط كشی مشخص شده است ، رانندگان برای پارك كردن دردسر چندانی نخواهند داشت (بر خلاف پاركینگهای خیابانی بدون توقف سنج ) . از مزایای دیگر استفاده از توقف سنج در در آمد قابل توجهی است كه بابت حق توقف عاید می شود و می توان از آن برای بهبود وضع ترافیك استفاده كرد . استفاده از توقف سنج معایبی نیز دارند كه مهمترین آنها از این قرارند :استفاده از توقف سنج اصولاً راه حل كلی و جامعی برای مسئله پاركینگ به شمار نمی رود ؛ چون هر محل پارك باید برای بزرگترین اتومبیلها(یا حداقل قدری بزرگتر از اندازه متوسط اتومبیلها) در نظر گرفته شود قاعدتاً از تعداد محلهای پارك در مقایسه با حالتی كه توقف سنج وجود ندارد كاسته می شود ؛ به ساكنان مناطق مسكونی كه توقف سنج در مجاورت منزل آنها نصب می شود ،از نظر پرداخت حق توقف مخارجی تحمیل می شود ؛به طور كلی ،نصب توقف سنج به زیبایی شهر لطمه می زند كنترل توقفهای خیابانی با توقف سنج وقتی قابل توجیه است كه نتوان با علائمی نظیر ممنوع ،محدودیت زمان توقف و نظایر آنها از توقف وسایل نقلیه در كنار خیابانها جلوگیری كرد . لزوم استفاده از این وسیله غالباً به علت احتیاج مبرم به محل توقف برای بارگیری و تخلیه ،مراجعه به سازمانها و موسسات و عدم وجود پاركینگهای عمومی كافی پیش می آید . در این مواقع ،رانندگان به اجبار علائم مذكور را نادیده می گیرند و حتی گاهی به صورت پهلو به پهلو توقف می كنند .

نصب توقف سنج برای تعیین محل نصب توقف سنجها به اطلاعاتی نیاز است از جمله محل مكانهایی كه برای بارگیری و تخلیه لازم اند و فاصله بین آنها نوع اجناسی كه باید بارگیری یا تخلیه شوند محل ورودی ساختمانها محل لوله های سوخت منازل و ساختمانها ، محل شیر های آتش نشانی ،فاصله تا تقاطعها كه باید توقف ممنوع باشد ،ایستگاههای اتوبوس و محل عبور عابران پیاده . همچنین باید نوع وسایل نقلیه ای كه مجاز به استفاده از توقف سنجها هستند مشخص شود تا اندازه و محل پارك متناسب با آنها در نظر گرفته شود . وسایل نقلیه دیگری نیز نظیر اتومبیلهای آتش نشانی ،آمبولانسها ، وسایل حمل ونقل ادارات و سازمانها كه ناچارند در مكانهای بخصوصی توقف كنند باید مورد نظر قرار گیرد . شاید لازم نباشد كه در تمام مناطق همه توقف سنجها را به توقفهای كوتاه مدت اختصاص داد. شاید بتوان بعضی از محلها را برای توقفهای كوتاه مدت و بعضی دیگر را برای توقف های طولانیتر در نظر گرفت . در این صورت لازم است شكل ظاهری توقف سنجهایی كه برای دو حالت فوق در نظر گرفته می شوند با هم تفاوت داشته باشند تا رانندگان در استفاده از آنها دچار اشتباه نشوند .

به طور كلی طول و عرض مناسب برای هر محل پارك را به ترتیب 6 و 5ر2 متر در نظر می گیرند اما در مواقع اظطراری می توان طول هر محل پارك را به 8 ر5 متر كاهش داد . همیشه باید بین هر چند محل پارك فاصله ای قائل شد تا امكان پیاده و سوار شدن مسافران از وسایل نقلیه دیگر وجود داشته باشد .

پاركینگ همسطح

پاركینگ همسطح به قطعه زمینی اطلاق می شود كه صرف نظر از شكل آن بتوان از آن به عنوان پاركینگ استفاده كرد . آنچه در مورد این گونه پاركینگها اهمیت دارد این است كه قواعد اساسی طرح پاركینگها در آنها رعایت شود ،به طوریكه از قطعه زمین موجود حداكثر استفاده حاصل شود .

اندازه محلهای پارك برحسب مورد ، با توجه به اندازه اتومبیلهایی كه از آن استفاده خواهند كرد،بین 5ر2 × 75 ر4 متر مربع تا 5ر2 × 5ر5 متر مربع است . عرض مسیری كه بین هر دو ردیف در محلهای پارك در نظر می گیرند ،بر حسب آنكه عبور یك طرفه یا دو طرفه باشد متفاوت است . برای عبور یك طرفه در حالتی كه پارك كردن به صورت عمودی در نظر گرفته شود عرضی برابر شش متر ،و برای عبور دو طرفه با همین زاویه پارك عرضی معادل 5ر7 متر باید در نظر گرفت . در صورتی كه اتومبیلها با زاویه ای كمتر از 90 درجه پارك شوند ،عرض لازم كاهش می یابد . نمونه هایی از طرز تعبیه محلهای پارك (پهلو گاهها ) عمودی یا زاویه دار در شكلهای 5-2 تا 5-8 نشان داده شده است .

چون امكان گردش اتومبیلها در پیچهای بین محلهای پارك اهمیت دارد ،به صرفه است كه از چند جای پارك برای سهولت گردش صرف نظر شود. شعاع گردش برای اتومبیلهای مختلف با اندازه های متفاوتی كه دارند فرق می كند . قطر دایره گردش بر حسب مورد بین 5ر7 تا 15 متر تغییر می كند . در عمل ،دایره گردش را با قطر كمتر از 18 متر در نظر نمی گیرند .

پاركینگ چند طبقه

در مناطقی نظیر مراكز شهرها ،كه زمین كمیاب وگران است ،و یا نزدیك فرودگاههای بزرگ و ایستگاههای مركزی مسافربری عمومی كه در آنها به تعداد نسبتاً زیادی محل پارك احتیاج است ،ایجاد پاركینگهای همسطح برای جوابگویی به نیازهای منطقه صلاح نیست . در این قبیل موارد ،به جای پاركینگهای همسطح از پاركینگهای چند طبقه استفاده می كنند و در نتیجه برحسب تعداد طبقات، از مساحت زمین موجود چند برابر استفاده می شود .

در طرح پاركینگهای چند طبقه چهار عامل اهمیت بیشتری دارد :1.مشخص كردن ظرفیت براساس نیازهای پیش بینی شده ؛ 2. سهولت ورود و خروج وسایل نقلیه ؛ 3. مخارج احداث و نگهداری پاركینگ ؛ و 4. رعایت هماهنگی لازم بین ساختمان پاركینگ و ساختمانهای مجاور .

تعداد طبقات پاركینگهای چند طبقه تابع چهار عاملی است كه ذكر كردیم . به طور

 

شكل 1ـ اندازه های لازم برای پارك با زاویه 300

 

شكل 2ـ اندازه های لازم برای پراك با زوایه 450

 شكل 3 ـ اندازه های لازم برای پارك با زاویه 600

  

 شكل4ـ اندازه های لازم برای پارك با زوایه 900

 


شكل 5ـ نمونه ای از طرح و اندازه های لازم برای پارك(عبور یك طرفه).

 

كلی امروزه معتقدند كه تعداد طبقات پاركینگهایی كه اتصال طبقات آنها به یكدیگر با رابط صورت می گیرد ،از پنج طبقه تجاوز نكند . شكل 5-9 نمونه هایی از پاركینگهای چند طبقه را نشان می دهد .

 

پاركینگ بامی

در محلهایی كه زمین بسیار نادر و گران باشد و ایجاد پاركینگهای مستقل نیز مقدور یا

 

الف ـ پاركینگ با طبقات شیبدار پیوسته و ترافیك دو طرفه

 

ب ـ پاركینگ با طبقات شیبدار پیوسته و راه خروجی حلزونی مجزا

  

ج ـ پاركینگ با طبقات شیبدار و ترافیك یكطرفه با راه عبور میانی

د ـ پاركینگ با طبقات افقی و رابط مستقیم

هـ ـ پاركینگ با طبقاتی افقی و راههای ورودی و خروجی حلزونی

به صرفه نباشد ،یكی از راههای ایجاد پاركینگ استفاده از بام ساختمانهاست . بدیهی است كه اگر قرار باشد از بام ساختمان به عنوان پاركینگ استفاده شود. باید در طرح و محاسبه ساختمان پیش بینیهای لازم صورت گیرد .

پاركینگ مكانیكی

در مواقعی كه زمین كافی برای پاركینگهای بزرگ و مناسب وجود نداشته یا بسیار گران باشد ،ممكن است استفاده ازوسایل مكانیكی ، نظیر بالابرهای مخصوص به جای رابط ،بیشتر مقرون به صرفه باشد . این گونه پاركینگها را اصطلاحاً پاركینگهای مكانیكی می نامند .

پاركینگهای مكانیكی را با توجه به وسایل مورد استفاده می توان به سه گروه تقسیم كرد : 1. پاركینگهای مكانیكی با وسایل مكانیكی ساده ؛ 2. پاركینگهای مكانیكی با حركت  افقی ؛ 3. پاركینگهای مكانیكی با بالابرهای ثابت و متحرك .

نوشته شده در تاریخ جمعه 29 بهمن 1389    | توسط: وحید محمدی    | طبقه بندی: مطالب شهرسازی،     | نظرات()